گزارش گمان شکن

معرفی کتاب گزارش گمان شکن – صادق هدایت

 

«گزارش گمان شکن» از آثار کمترشناخته‌شده اما قابل‌توجه صادق هدایت در زمینه ترجمه و پژوهش درباره متون ایران باستان است. این اثر ترجمه و برگردان بخش‌هایی از یک متن پهلوی با عنوان «شکند گمانیک ویچار» است؛ متنی که در سده‌های نخستین پس از اسلام و در چارچوب اندیشه و مباحث دینی و فلسفی زرتشتی نوشته شده است.

 

متن اصلی به دفاع از باورهای زرتشتی و طرح استدلال‌هایی درباره مسائل دینی و فلسفی می‌پردازد و در جریان بحث، دیدگاه‌هایی درباره ادیان و مکاتب دیگر نیز مطرح می‌کند. اهمیت «گزارش گمان شکن» فقط در موضوع دینی آن نیست؛ این اثر بخشی از میراث مکتوب زبان پهلوی و نمونه‌ای از تلاش برای شناخت اندیشه، اصطلاحات فلسفی و فضای فکری ایران در دوره‌ای مهم از تاریخ است.

 

صادق هدایت که در کنار داستان‌نویسی، به فرهنگ عامه، تاریخ و متون ایران باستان نیز علاقه داشت، چهار بخش پایانی این متن را از مسیر ترجمه‌های موجود به فارسی برگرداند و آن را در قالب «گزارش گمان شکن» منتشر کرد. چاپ نخست این اثر در سال ۱۳۲۲ منتشر شده است.

 

اگر به آثار کمترشناخته‌شده صادق هدایت، تاریخ ایران، زبان و ادبیات پهلوی، دین و اندیشه ایران باستان و متون تاریخی علاقه دارید، «گزارش گمان شکن» می‌تواند اثری متفاوت و قابل‌تأمل برای مطالعه باشد.